Ik ben geen muis
In een nieuw rapport tonen Amerikaanse wetenschappers de irrelevantie aan van het gebruik van genetisch gemanipuleerde muizen voor onderzoek.
Is een muis representatief in medisch onderzoek voor mensen? Na decennia van genetisch onderzoek bij muizen - waarbij men ervan uitging dat een bepaald gen hetzelfde is bij muizen als het equivalent daarvan bij mensen - komt men nu tot de conclusie dat de genen vaak totaal niet met elkaar overeenstemmen.
Deze conclusie kwam tot stand door een enorme hoeveelheid aan gegevens verkregen door het onderzoek van miljoenen genetisch gemanipuleerde muizen. Wetenschappers kiezen een menselijk gen als onderzoeksobject en schakelen het equivalente gen uit in muizen (zogenaamde knock-out muizen). Op die manier denken ze erachter te komen wat de functie van dat gen is bij mensen.
Maar recent publiceerden onderzoekers van de Universiteit van Michigan (VS) een rapport waaruit blijkt dat de veronderstelling dat het gen bij een muis dezelfde functie heeft dan bij de mens, niet klopt [1]. De wetenschappers bestudeerde 120 genen die voor de mens absoluut noodzakelijk zijn voor de overleving en voortplanting. Daarna bekeken ze de resultaten van onderzoek met de knock-out muizen waarbij deze genen uitgeschakeld werden. Indien de 120 genen equivalent waren aan die van mensen, zouden de muizen onmiddellijk moeten doodgaan of niet meer in staat zijn zich voort te planten.
Men ontdekte echter dat 22 % van de genoemde 'essentiële genen' in mensen niet essentieel waren voor muizen. Dit toont aan dat identieke genen anders reageren in muizen dan in mensen. Deze ontdekking ondersteunt de groeiende twijfels rond onderzoekt met genetisch gemanipuleerde muizen.
Maar was is dan het alternatief ? De dokter Hawden Trust heeft reeds lang vermoedens dat equivalente genen in mensen en muizen niet hetzelfde effect hebben. Afgelopen jaar deed de organisatie een oproep om te kiezen voor diervrije methoden.
Om diezelfde reden werd er ook subsidie geschonken aan een veelbelovend project van onderzoekers van de Universiteit van York. Bij dit project worden genen in gedoneerd menselijk weefsel in een laboratorium uitgeschakeld. De onderzoekers gebruiken oa beenmerg en halen daaruit de zogenaamde mesenchymale stamcellen. Deze cellen kan men in een reageerbuis omzetten in veel andere soorten cellen zoals bot-, kraakbeen- en vetcellen.
De onderzoekers schakelen bepaalde genen in de mesenchymale stamcellen uit voordat ze deze laten groeien in 3D-structuren van een bepaald celtype. Zo zien wetenschappers de effecten van het uitschakelen van genen in menselijk weefsel, zonder dat ze zich zorgen moeten maken om soortspecifieke verschillen.
Belangrijk onderzoek als dit kan zorgen voor een alternatieve aanpak die essentieel is voor het verdwijnen van dieren in laboratoria en bijgevolg voor het redden van vele weerloze dieren die nu het slachtoffer zijn van medisch onderzoek.
Bron: Dr. Hadwen Trust
Referenties
1. Liao BY, Zhang J (2008). Null mutations in human and mouse orthologs frequently result in different phenotypes. Proceedings of the National Academy of Sciences 105:6987-6992.