Accurater onderzoek zonder dierproeven
Verschillende methoden worden gebruikt bij het proefdiervrije onderzoek naar de beste geneesmiddelen.
Epidemiologische studie
Vergelijkende studies met groepen mensen verschaffen belangrijke informatie over de oorzaken van vele ziekten. Dankzij epidemiologische studies werden de verbanden ontdekt tussen roken en kanker, cholesterol en hartziekten, voeding met veel vet en kankers en tussen de blootstelling aan bepaalde chemicalieën en gebreken bij pasgeborenen. Epidemiologische studies toonden ook het mechanisme van AIDS-overdracht en ze lieten zien hoe het te vermijden.
Clinisch onderzoek
De oorzaken van ziekten werden vaak aan het licht gebracht tijdens de behandeling van patiënten. Studies van menselijke patiënten met behulp van de modernste scantechnologie (CT, PET en MRI) hebben afwijkingen geïsoleerd in de hersenen van de slachtoffers van Alzheimer, schizofrenie, epilepsie en autisme [1]. Dieetkundige studies bij patiënten met multiple sclerosis toonden aan dat een dieet met weinig vet hun sterftegraad en de snelheid van de aftakelingsziekte drastisch verlaagde.
In vitro onderzoek
Tegenwoordig wordt een grote hoeveelheid waardevol onderzoek in vitro, d.w.z. in een testtube, uitgevoerd. In de Verenigde Staten levert de National Disease Research Interchange meer dan 130 soorten menselijk weefsel aan wetenschappers die onderzoek doen naar diabetes, kanker, cystische fybrosis, musculaire dystrofie, glaucoma en een vijftigtal andere ziekten. Met cel- en weefselculturen worden geneesmiddelen tegen kanker en AIDS gescreend en op irritatie getest. Het AIDS-virus werd geïsoleerd in menselijk serum en nieuwe inzichten in het effect van het virus werden met in vitro methoden gevonden. In vitro genetisch onderzoek heeft specifieke genen en/of eiwitten geïsoleerd voor de ziekte van Alzheimer, musculaire dystrofie en schizofrenie.[2]
In silico (computer) technologieën
Computerprogramma's kunnen op basis van de moleculaire structuur van chemicaliën hun toxiciteit voorspellen, alsook hun potentieel om tekortkomingen bij pasgeborenen of kanker te veroorzaken.Computerbeeldtechnieken laten wetenschappers toe om de menselijke hersenen als nooit tevoren te 'zien' en neurologische onderzoekers gebruiken deze technieken om ziekten als die van Parkinson te onderzoeken, om de details van neuronale verbanden en functies bloot te leggen en de gevolgen te bepalen van hersenletsels.
Dieren vervangen in veiligheidstests
Veiligheidstests met menselijke cellen zijn nauwkeuriger dan testen met dieren. Zo biedt een nieuw Amerikaans bedrijf methoden aan om nieuwe geneesmiddelen te ontwikkelen zonder het gebruik van dieren. In het kader van de “Multicenter Evaluation of In Vitro Cytotoxicity”-testen (MEIC), voerden onderzoekers uit de Verenigde Staten, Europa, Japan en andere landen 68 verschillende testen uit om de toxiciteit van 50 verschillende chemische stoffen, zoals aspirine, digoxin,diazepam (valium), nicotine, malathion en lindane [3]. De effecten van deze chemische stoffen op het menselijk lichaam waren reeds bekend langs de centra voor de controle van toxische stoffen in de Verenigde Staten. De studie beoogde na te gaan hoe goed de testen op weefselcellen overeenkwamen met feitelijke menselijke ervaring en om de resultaten te vergelijken met die van vroegere testen op proefdieren. LD50 testen (dit zijn testen met dodelijke dosissen die de hoeveelheid van een chemische stof meten die 50 procent van de dieren doodt waaraan ze gegeven wordt) [4] op ratten waren slechts voor 59 procent accuraat, bij muizen bereikten ze een nauwkeurigheid van 70 procent. Maar de doorsnee testen met menselijke cellen waren voor 77 procent accuraat. De nauwkeurigheid werd tot 80 procent opgetrokken wanneer de resultaten van drie verschillende testen met menselijke cellen werden gecombineerd. [5][6]
De laboratoria van Pharmagene waren de eersten om uitsluitend menselijk weefsel en geavanceerde computertechnologie te gebruiken voor de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen en het uitvoeren van testen. Pharmagene is gevestigd in het Britse Royston en bestaat uit voormalige werknemers van Glaxo Wellcome, SmithKline Beecham en Shire Pharmaceuticals. Met behulp van de moleculaire biologie, biochemie en analytische farmacie, doet het bedrijf uitvoerige studies omtrent menselijke genen en onderzoekt het de invloed van geneesmiddelen op de acties van deze genen of de eiwitten die ze aanmaken. Hoewel sommigen dierlijk weefsel gebruikt hebben voor dit doeleinde, geloven de wetenschappers van Pharmagene dat het ontdekkingsproces efficiënter verloopt met menselijk weefsel. Ook chemische en cosmeticabedrijven beschikken over menselijke alternatieven voor proefdieren bij huid- en oogirritatietesten en corrosiestudies. Deze testen zijn berucht om hun wreedheid en pijnlijkheid wanneer ze op dieren uitgevoerd worden. In vitro menselijk weefsel is een van de alternatieven. Andere alternatieven worden tegenwoordig gevalideerd voor gebruik.
Besluit
Een grote groep liefdadigheidsorganisaties, ondernemingen en andere instellingen voldoen hun onderzoeksnoden met uitsluitend proefdiervrije methoden. Velen voelen er meer voor om zulke organisaties te steunen dan degene die met dierproeven blijven werken. In de Verenigde Staten bestaat er een speciaal certificaat, nl. de Humane Seal of Approval (zie www.humaneseal.org), voor dergelijke vooruitstrevende liefdadigheidsorganisaties. Dit keurmerk maakt het voor donateurs eenvoudig om te zien welke organisatie wel alleen moderne en proefdiervrije onderzoeksmethoden hanteert en welke nog steeds de oude onderzoeksmethoden met proefdieren aanhouden.
Bron: Humane Seal
[1] Langley G et al. ATLA 2000;28:315-331.
[2] Kier et al. Mutat Res. 2004 May 18;549(1-2):101-13.
[3] PCRM fact sheet, In Vitro Acute Toxicity Tests More Predictive Than Animal Tests.
[4] PCRM fact sheet, Inadequacy of the LD50 Test.
[5] PCRM fact sheet Rats: Test Results That Don’t Apply to Humans.
[6] Clemedson C et al. ATLA 1996; 24:273-311.