Felix Ortt en de strijd tegen de vivisectie
De Nederlander Felix Ortt (1866-1959) was een fervent tegenstander van dierproeven. Hij was ingenieur van opleiding, maar toen hij besmet raakte met malaria tijdens werken aan een kanaal, zag hij af van dit beroep. Volgens de reguliere wetenschap stond Ortt ten dode opgeschreven, maar hij werd genezen dankzij natuurgeneeskunde. Ortt werd vegetariër en geheelonthouder en ging werken als secretaris voor het echtpaar C. van der Hucht - Kerkhoven. Zij waren de oprichters van de Nederlandse Bond ter Bestrijding van de Vivisectie. Tot vlak voor zijn dood schreef Ortt talloze publicaties rond dierproeven en hij was tevens voorzitter van de Nederlanse Vegetariërsbond.
In zijn boekje 'De strijd tegen vivisectie, gemotiveerd door Annie Ruys en Felix Ortt', dat hij in 1941 in samenwerking met Ruys uitbracht, gaf hij zowel ethische als wetenschappelijke argumenten. Hij haalde voorbeelden aan van onderzoek met dieren dat geen of onbetrouwbare resultaten gaf, onder andere voor koepokken, typhus, kanker, kinderverlamming en diabetes.
Hij wees op de verschillen tussen dieren en mensen, ook tussen apen en mensen en de zinloosheid van dierproeven om die reden.
Ortt haalde reeds aan dat, mede door die verschillen, medicijnen toch nog steeds op mensen moeten worden getest:
'Er is in vele opzichten verschil, soms groot verschil, in reactie tussen dier en mens. Uitkomsten door dierproeven verkregen, zijn niet zonder meer op de mens toepasbaar. Men moet ze op mensen proberen. Al kan men zeggen dat dit proberen in het belang van de patiënten kan geschieden en dan uit ethisch oogpunt verdedigbaar is, kan het ook voor de proefpatiënten noodlottige gevolgen hebben en heeft het dit ook al talloze malen gehad.'
En hij besluit: 'In aansluiting met dit bezwaar telt het tweede, dat dierproeven vaak misleidend werken en het geneeskundig pogen op een dwaalweg leiden.'
Verder trok hij van leer tegen het standariseren, en gaf aan dat men in de jaren 1940 reeds naar alternatieven zocht: 'Het standariseren, dat in sommige gevallen op dieren geschiedt en vaak hevig lijden veroorzaakt, wordt onmisbaar geacht voor verscheidene door de schoolgeneeskunde gebruikte medicamenten. Toch is die biologische standaardisatie vaak onbetrouwbaar zodat de schoolgeneeskundige onderzoekers, buiten alle ethische overwegingen om, toch zullen trachten, waar ze kunnen, de biologische ijking door een psychisch-chemische methode te vervangen: een streven dat in anti-vivisectiorische kringen volle sympathie ondervindt'.
Ortt geeft echter ook aan dat niet enkel de proefdiernemers of de overheid verantwoordelijkheid dragen voor dierproeven:
'De publieke opinie, voorgelicht en beïnvloed door de schoolgeneeskunde, is veel te veel gehecht aan al de medicamenten, sera, vaccins, diagnoses en andere gezondheids- of ziektemaatregelen, die met vivisectie verbonden zijn; en tegen de publieke opinie met haar zedelijkheidsopvattingen in, kan geen wetgever maatregelen doorzetten, hoe graag hij dat ook zou willen.'
Op dat gebied is er dus nog niet zo gek veel veranderd de afgelopen 70 jaar, aangezien de publieke opinie vandaag nog steeds beïnvloed wordt door de bedrijven en sectoren die munt slaan uit dierproeven. Hoewel er iets meer openheid is rondom dierproeven, zien we toch dat jan met de pet vaak van essentiële informatie verstoken blijft.
Leen Raats
activist/journalist Bite Back
Bronnen
Felix Ortt en Annie Ruys, “De strijd tegen de vivisectie, gemotiveerd door Annie Ruys en Felix Ortt”, De Librije Haarlem, 1941.
http://nl.wikipedia.org/wiki/Felix_Ortt